Matura 2026 język polski – poziom rozszerzony 

W 2024 roku matura rozszerzona z języka polskiego odbyła się w poniedziałek, 20 maja, o godzinie 9:00. W przeciwieństwie do poziomu podstawowego, arkusz nie zawierał testu sprawdzającego wiedzę, lecz w całości składał się z zadania o charakterze wypowiedzi argumentacyjnej. Na sformułowanie tekstu zdający mieli 210 minut. Maksymalna pula możliwych do zdobycia punktów wynosiła 35. Egzamin ten sprawdzał przede wszystkim erudycję uczniów, biegłość w zakresie teorii literatury oraz umiejętność samodzielnego prowadzenia krytycznego wywodu.  

Co zawierał arkusz? 

Arkusz egzaminacyjny liczył 18 stron. Na początkowych kartach umieszczono pełną listę lektur obowiązkowych obowiązującą w roku szkolnym 2023/2024 dla poziomu podstawowego i rozszerzonego, stanowiącą dla uczniów bezpośredni punkt odniesienia przy wyborze utworów do własnego tekstu. Najważniejszy jednak był wybór jednego z dwóch podanych tematów wypracowania, na podstawie którego należało napisać tekst o długości co najmniej 500 wyrazów. Polecenie narzucało także - niezależnie od wyboru tematu - zachować określony zasady formalno-strukturalne: odwołanie się do wskazanej lektury lub lektury wybranej z listy, przywołanie innych utworów, reprezentujących co najmniej dwie różne epoki literackie oraz wykorzystanie wybranego kontekstu (np. filozoficznego, biograficznego, historycznoliterackiego).  

Maturzyści mogli zdecydować się na jeden z następujących tematów: 

• Temat 1. Synkretyzm w literaturze i jego rola w utworach literackich. 

• Temat 2. Jak w utworach literackich kreowana jest przestrzeń i jaka jest funkcja takiej kreacji w danym utworze? - w tym poleceniu CKE narzuciło obowiązek odwołania się do wybranego opowiadania z tomu “Sklepy cynamonowe” Brunona Schulza.  

Końcowa część arkusza zawierała tabelę oceniania, z której wynikało, że błędy formalne (np. nieodwołanie się do lektury obowiązkowej albo nieodniesienie się do dwóch epok) lub popełnienie błędu kardynalnego skutkowało nawet całkowitym wyzerowaniem pracy w kryterium.  

Co sprawiło uczniom problem? 

Specyfika arkusza rozszerzonego z języka polskiego polega przede wszystkim na bardzo wysokim poziomie tematów, co wygenerowało problemy z takim kwestiami, jak: 

• Powierzchowne definiowanie pojęć teoretycznoliterackich: W przypadku tematu dotyczącego synkretyzmu zdający często wskazywali trudności z rozróżnieniem synkretyzmu rodzajowego od synkretyzmu gatunkowego czy stylistycznego. Prace nierzadko sprowadzały się do streszczania fabuły utworów, zamiast skupiać się na wspomnianym wyżej synkretyzmie oraz jego strukturalnej i funkcjonalnej roli w tekście.  

• Trudności z analizą oniryzmu u Schulza: Twórczość Brunona Schulza charakteryzuje się mityzacją oraz płynnością świata przedstawionego, zwłaszcza czasu i przestrzeni. Wielu maturzystów miało kłopot z opisaniem tego zjawiska i przez to bardzo upraszczało strukturę tekstu, co uniemożliwiało pełną realizację tematu.  

• Niefunkcjonalne przywoływanie kontekstów: Zgodnie z kryteriami, kontekst musi współtworzyć argumentację. Powszechnym błędem było dopisywanie na siłę ogólnych informacji, które zupełnie nie wiązały się z wcześniej napisaną treścią. 

Opinie o arkuszu 

Maturzyści ocenili arkusz z maja 2024 roku jako wymagający, ale dający duże możliwości interpretacyjne. Aprobata dotyczyła także faktu, że zarówno synkretyzm i oniryzm pojawiają się w procesie nauczania na każdym etapie edukacji – synkretyzm nawet w szkole podstawowej. Zwracano jednak uwagę, że narzucenie lektury obligatoryjnej do wykorzystania w drugim temacie było dużym problemem dla tej grupy uczniów, którzy dosyć powierzchownie opanowali konieczny materiał.  

Wynik osiągnięty na egzaminie rozszerzonym z języka polskiego jest kluczowym elementem w procesie rekrutacji na takie kierunki, jak: prawo, dziennikarstwo, komunikacja wizerunkowa, kulturoznawstwo, reżyseria, filologia polska, ale i wiele filologii obcych. Poza tym wysoka punktacja z tego egzaminu z pewnością świadczy o posiadaniu przez kandydata zaawansowanych kompetencji językowych i umiejętności krytycznego myślenia.