Matura 2024 chemia – poziom rozszerzony 

Matura z chemii na poziomie rozszerzonym odbyła się w czwartek, 16 maja 2024 roku, o godzinie 9:00. Dla tysięcy uczniów był o jeden z najważniejszych i najbardziej stresujących punktów maratonu maturalnego, decydujący o dostaniu się na wiele prestiżowych kierunków studiów medycznych i politechnicznych. Na rozwiązanie wszystkich przygotowanych zadań zdający mieli dokładnie 180 minut, a maksymalna liczba punktów, jaką można było zdobyć, wynosiła 60. W czasie pracy z arkuszem uczniowie mogli wspomagać się linijką, kalkulatorem naukowym oraz zestawem wzorów, dołączonym przez CKE.  

Co zawierał arkusz? 

Arkusz zawierał ponad 30 stron, na których rozmieszczonych było 30 zdań, z których wiele było podzielonych na mniejsze podpunkty. Konstrukcja arkusza opierała się w dużej mierze na materiałach źródłowych - tekstach informacyjnych i fotografiach. Zadania były bardzo zróżnicowane tematycznie, bo obejmowały takie segmenty, jak: 

Chemia ogólna i nieorganiczna 

• Struktura atomu (zadanie 1.): Zadaniem uczniów była identyfikacja pierwiastków na podstawie opisu stanów kwantowych oraz konfiguracja elektronowa kationu w zapisie klatkowym. 

• Radiochemia (zadanie 2.): Bilansowanie równań przemian jądrowych. 

• Sieci krystaliczne (zadania 3.-5.): Analiza energii sieciowej halogenków litowców, wyjaśnianie różnic temperatur topnienia oraz określanie hybrydyzacji dla odmian tlenku germanu (IV). 

• Kinetyka i wykresy (zadanie 6.): Przeliczanie danych z miareczkowania na stężenie molowe oraz samodzielne wykreślenie krzywej kinetycznej od czasu. 

Chemia roztworów i elektrochemia 

• Obliczenia pH (zadanie 7.): Uczniowie zetknęli się także z zaawansowanym obliczeniem objętości roztworu wodorotlenku baru, jaką należy dodać do kwasu solnego, aby uzyskać roztwór o pH równym 3,7. 

• Iloczyn rozpuszczalności (zadanie 8.): Wyznaczenie iloczynu stężeń jonów po zmieszaniu roztworów w celu przewidzenia, czy wytrąci się osad.  

• Gydroliza soli (zadanie 9.): Interpretacja barw uniwersalnych papierków wskaźnikowych w roztworach. 

• Stężenia i hydraty (zadanie 10.): Obliczenie stężenia procentowego roztworu po rozpuszczeniu w nim kryształów uwodnionego chlorku manganu(II). 

• Reakcje redox (zadanie 11.): Bilansowanie reakcji utleniania w środowisku zasadowym z użyciem jonów żelazianowych metodą jonowo-elektronową.  

• Ogniwa galwaniczne (zadanie 12.): Zaprojektowanie pracującego ogniwa, wskazanie anody i katody oraz zapisanie sumarycznego równania reakcji. 

• Stała równowagi (zadanie 13.): Obliczenia stężeń równowagowych dla reakacji gazowej z uwzględnieniem stopnia przereagowania substratu.  

Chemia organiczna i biolchemia 

• Węglowodory (zadania 14.-16.): Analiza reakcji alkenów, reguła Markownika oraz utlenianie łańcucha w zakwaszonym roztworze do ketonów i kwasów.  

• Identygikacja związków (zadanie 17.): Rozróżnienie bezbarwnych cieczy (benzenu, cykloheksanu i styrenu) na podstawie fotografii z przebiegu prób probówkowych. 

• Polimery (zadania 18.-19.): Ułożenie równania spalania fragmentu PVC oraz obliczania masowe i wydajnościowe syntezy poli(chlorku winylu) z karbidu. 

• Mechanizmy reakcji (zadanie 20.): Analiza etapowa autokatalitycznego jodowania acetonu i powstawania formy enolowej. 

• Moc kwasów (zadanie 21.): porównanie kwasu octowego i jego chloropochodnych przy użyciu wskaźnika fioletu metylowego i określonej wartości.  

• Pochodne kwasowe (zadania 22.-24.): Otrzymywanie chlorku benzoilu oraz mechanizmy substytucji i addycji w ciągach przemian estrów.  

• Formy jonowe aminokwasów (zadanie 28.): Rysowanie dominujących struktur fenyloalaniny w roztworach o skrajnie różnym pH. 

• Chemia cukrów (zadania 29.-30.): Analiza reakcji degradacji Ruffa dla D-glukozy i D-mannozy oraz identyfikacja cukru prowadzącego do achiralnego kwasu mezo-winowego.  

Majowy arkusz zaskoczył wielu zdających, bo wymagał bardzo dużej precyzji i umiejętności łączenia faktów z różnych działów. Szczególne problemy sprawiały:  

• Identyfikacja izomerów (zadanie 25.): to zadanie ocenia się jako najbardziej skomplikowane w arkuszu. Wymagało użycia równania Clapeyrona do gazowych produktów spalania substancji o określonej masie, a następnie poprawnego przyporządkowania struktur na podstawie chiralności, odczynu i prób pokazanych na zdjęciach. Tak na prawdę jeden błąd matematyczny na starcie niweczył całe zadanie.  

• Nieuwzględnianie stechiometrii w pH: w zadaniu 7 uczniowie często zapominali, że wodorotlenek baru wprowadza do środowiska dwa mole jonów na jeden mol w związku, co w połączeniu ze zmianą objętości roztworu generowało błędne wyniki.  

Opinie o arkuszu 

Egzamin oceniany jest dwojako – z jednej strony docenia się odejście od pamięciowego testowania wiedzy, na rzecz zadań sprawdzających umiejętności praktyczne i logiczne myślenie. Wielu zdających skarżyło się jednak na dużą presję czasu, którą wzmagał przymus samodzielnego tworzenia wykresów i rozpisywania długich ciągów obliczeniowych. Niektórzy maturzyści tak bardzo zaangażowali się w wykonywanie pierwszych zadań, że nie zdążyli otworzyć ostatnich stron arkusza.  

Wynik egzaminu maturalnego z chemii na poziomie rozszerzonym jest bardzo ważny, bo realnie decyduje o przyszłości zawodowej absolwentów. Wysoka punktacja z chemii jest niezbędnym warunkiem, aby dostać się na kierunek lekarski, stomatologię, farmację czy weterynarię.