Piractwo, OSINT i „narzędzia hakerskie” – jak WSIiZ w Rzeszowie kształci świadomych ekspertów cyberbezpieczeństwa

Piractwo internetowe, rozwój narzędzi ofensywnych oraz rosnąca rola analityki informacji pokazują, że cyberbezpieczeństwo jest obecnie obszarem, w którym przenikają się technologia, prawo, etyka i odpowiedzialność społeczna. Właśnie w takim duchu Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie kształci studentów cyberbezpieczeństwa.

Cyberprzestępczość przybiera obecnie wiele form, od piractwa internetowego, przez phishing, ransomware i kradzież tożsamości, po ataki na infrastrukturę krytyczną czy wycieki danych. Dynamiczny rozwój technologii sprawia, że metody działania sprawców nieustannie ewoluują, co wymaga stałej analizy zagrożeń oraz doskonalenia systemów obrony. Kluczowe znaczenie ma przy tym etyczne, akademickie podejście do wykorzystywania narzędzi i metod stosowanych w walce z cyberprzestępczością tak, aby służyły wzmacnianiu bezpieczeństwa, a nie jego naruszaniu.

O cyberzagrożeniach, narzędziach oraz metodach praktycznego kształcenia studentów cyberbezpieczeństwa w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, mówią Artur Wojciechowski i Kamil Dembowski z Centrum Cyberbezpieczeństwa WSIiZ.

Skuteczność działań antypirackich

Jednym z cyberzagrożeń jest piractwo internetowe. Jaka jest prawdziwa skala tego problemu i jak z nim walczyć?

Piractwo internetowe bywa dziś przedstawiane jako problem schyłkowy. To ogromne niedomówienie – podkreśla Artur Wojciechowski, Dyrektor Centrum Cyberbezpieczeństwa WSIiZ – Piractwo obecnie przeżywa swój renesans. Zjawisko nie tylko nie zniknęło, lecz obecnie dynamicznie zmieniła swoją formę. To już nie tylko naruszenie prawa autorskiego, ale element szerszego ekosystemu cyberzagrożeń, bezpośrednio powiązanego z pozyskiwaniem oraz dystrybucją m.in. nielegalnego oprogramowania, a przede wszystkim specjalnie do tego celu zorganizowanymi profesjonalnymi modelami monetyzacji.

Jak zaznacza dyrektor Centrum, skuteczna walka z tym zjawiskiem nie polega na spektakularnych akcjach wobec pojedynczych użytkowników, lecz na przemyślanej strategii obejmującej monitoring, analizę ruchu, współpracę z dostawcami infrastruktury oraz budowanie realnie dostępnych legalnych alternatyw.

Sama represja nie rozwiązuje problemu. Najlepsze efekty przynosi połączenie egzekwowania prawa z edukacją i dostępem do legalnych treści – dodaje.

OSINT – analiza informacji jako fundament bezpieczeństwa

Kluczowym narzędziem w analizie cyberzagrożeń jest OSINT, czyli biały wywiad. W walce z tymi zagrożeniami wykorzystywane są także „narzędzia hakerskie”. Jednak korzystanie z nich rodzi pytanie: gdzie kończy się granica legalnej analizy informacji, a zaczyna naruszenie prywatności?

OSINT to uporządkowany proces pozyskiwania i analizowania informacji z ogólnodostępnych źródeł. Nie chodzi o gromadzenie danych dla samego faktu ich posiadania, lecz o przekształcanie informacji w wiedzę wspierającą decyzje – wyjaśnia Wojciechowski.

W kontekście piractwa i cyberprzestępczości, OSINT pozwala mapować infrastrukturę serwisów, identyfikować powiązania oraz analizować modele działania sprawców.

Musimy jednak pamiętać, że publiczna dostępność informacji, nie oznacza dowolności jej przetwarzania. Granica przebiega przez cel, proporcjonalność i etykę oraz zgodność z prawem – zaznacza Dyrektor Centrum.

Równie łatwo jest przekroczyć granicę w przypadku tzw. „narzędzi hakerskich”.

W kontekście akademickim są to narzędzia do badania bezpieczeństwa teleinformatycznego. W praktyce nie różnią się od profesjonalnych narzędzi testerskich – mówi Kamil Dembowski, Zastępca Dyrektora Centrum Cyberbezpieczeństwa WSIiZ – Te same rozwiązania mogą jednak służyć wzmacnianiu bezpieczeństwa albo przełamywaniu zabezpieczeń. Granica przebiega w moralności osoby, która z nich korzysta.

Edukacja jako klucz do odpowiedzialności

W procesie kształcenia kluczowe znaczenie mają etyka i prawo. Studenci uczą się pracy z narzędziami wykorzystywanymi w testach penetracyjnych, analizie podatności czy w strukturach SOC, ale równolegle poznają konsekwencje prawne i społeczne ich użycia.

Nie ma innej drogi niż oparcie edukacji na przepisach i odpowiedzialności. Umiejętności techniczne mogą być takie same, to sposób ich wykorzystania decyduje, czy mówimy o specjaliście ds. bezpieczeństwa, czy o przestępcy – podkreśla Dembowski.

W nowoczesnych strukturach bezpieczeństwa, takich jak SOC, narzędzia analityczne i ofensywne funkcjonują w modelu współpracy red team i blue team. Studenci WSIiZ poznają te mechanizmy w kontrolowanych warunkach, ucząc się zarówno symulowania ataków, jak i budowania skutecznej obrony.

Cyberbezpieczeństwo nie powinno być hermetyzowane do działań stricte informatycznych – zaznacza Dembowski – Poza technologią musi obejmować prawo, etykę, socjologię i bezpieczeństwo. Dopiero takie interdyscyplinarne podejście daje pełny obraz wyzwań.

Celem kształcenia studentów cyberbezpieczeństwa w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie jest wykształcenie specjalistów świadomych i dojrzałych, rozumiejących skalę zagrożeń, ale także konsekwencje swoich decyzji.

W świecie, w którym cyfryzacja dotyka każdego aspektu życia, odpowiedzialne wykorzystanie wiedzy i narzędzi staje się równie ważne jak sama biegłość techniczna.