Matura próbna 2022 z historii – poziom rozszerzony 

Grudzień to dla maturzystów czas pierwszych poważnych testów wiedzy – na własnej skórze przekonali się o tym uczniowie w całej Polsce, którzy 21 grudnia 2022 roku o godzinie 14:00 przystąpili do ogólnopolskiego testu diagnostycznego z historii na poziomie rozszerzonym. Egzamin próbny, zorganizowany przez Centralną Komisję Egzaminacyjną, został przygotowany w oparciu o nowe wymagania egzaminacyjne. Maturzyści na rozwiązanie całego arkusza mieli dokładnie 180 minut, a maksymalna liczba punktów do zdobycia wynosiła 60.  

Co zawierał arkusz? 

Arkusz zawierał 26 zadań, z czego ostatni stanowiło wypowiedź pisemną. Test wymagał od uczniów umiejętności posługiwania się różnymi materiałami źródłowymi, takie jak teksty kronik, mapy, wykresy i materiały ikonograficzne. Polecenie, które pojawiły się w teście, można było podzielić na kilka segmentów: 

Starożytność i Średniowieczne: 

• Zadanie 1 było analizą opisu historycznego. Polecenie wymagało rozpoznania opisywanego miasta na podstawie wskazanych w tekście charakterystycznych obiektów topograficznych i sakralnych, w tym Muru Zachodniego.  

• W poleceniu 2 należało ocenić wiarygodność relacji Herodota o wojnach perskich przez konfrontację jej z mapą przedstawiającą podziały terytorialne imperium diadochów po śmierci Aleksandra Wielkiego. 

• Zadanie 3 opierało się na analizie krótkiego cytatu. Zadanie polegało na przypisaniu słynnego powiedzenia do odpowiedniej postaci historycznej oraz wskazaniu kontekstu polityczno-militarnego, w jakim te słowa padły. 

• Poleceniu 4 wymagało zlokalizowania obiektów architektonicznych na planie Konstantynopola i wyjaśniania ich roli w strukturze bizantyjskiej stolicy. 

• W zadaniu 5 trzeba było rozstrzygnąć, które z haseł reformy gregoriańskiej odzwierciedla cytowany dokument i jak wpływało ono na relacje między władzą cesarską a papieską.  

• Zadanie 6 wymagało zidentyfikowania konkretnego władcy z dynastii Piastów na podstawie powiązań rodzinnych oraz wskazania jego zasług dla odbudowy państwa po kryzysie.  

• Zadanie 7 dotyczyło wskazania immunitetów i przywilejów ekonomicznych nadanych mieszczanom. 

• W zadaniu 8 należało porównać elementy konstrukcyjne i zdobnicze dwóch kościołów, a następnie wskazać, który obiekt reprezentuje styl romański, a który gotycki.  

• Polecenie 9 wymagało wyjaśnienia znaczenia strategicznego tego starcia dla zjednoczonego Królestwa Polskiego oraz wskazania, kto był sojusznikiem Zakonu Krzyżackiego w tej kampanii. 

Nowożytność  

• W poleceniu 10 należało przeanalizować układ dynastyczny i wyjaśnić, jakie konsekwencje dla polityki zagranicznej i terytorialnej Europy Środkowej miały układy zawarte podczas zjazdu w Wiedniu w 1515 roku.  

• Zadanie 11 wymagało przyporządkowania teatru działań wojennych do okresu panowania konkretnego monarchy z dynastii Wazów.  

• W zadaniu 12 należało zinterpretować symbole i inskrypcje na pamiątkowym medalu, aby wyjaśnić, jak propagand epoki Sobieskiego przedstawiała sukcesy militarne Świętej Ligi w walce z Imperium Osmańskim.  

• Zadanie 13 opatrzone było rysunkiem satyrycznym. Polecenie polegało na wyjaśnieniu, w jaki sposób karykatura definiowała pozycje i obciążenia podatkowe trzech stanów - duchowieństwa, szlachty i stanu trzeciego – przed wybuchem rewolucji.  

Wiek XIX i Historia Najnowsza  

• W zadaniu 14 należało wykazać, w jaki sposób porozumienie mocarstw ościennych uderzało w suwerenność Rzeczypospolitej i zapowiadało późniejszą utratę niepodległości.  

• Polecenie 15 wymagało rozszyfrowania metaforycznych elementów karykatury wymierzonej w Napoleona Bonapartego i określenia stosunku autora do jego ekspansji w Europie.  

• Zadanie 16 polegało na wyjaśnieniu celów politycznych spiskowców oraz przyczyn porażki ich wystąpienia przeciwko caratowi w 1825 roku – wszystko to w oparciu o tekst o rosyjskim ruchu rewolucyjnym.  

• Polecenie 17 wymagało znalezienia wspólnego mianownika ideowego między słowami pieśni powstańczej z końca XVIII wieku a współczesnym muralem bohaterów z 1863 roku.  

• W zadaniu 18 należało wyjaśnić istotę konfliktu między rządem pruskim a Kościołem katolickim na podstawie symbolicznej sceny gry w szachy między Bismarckiem a papieżem. 

• Polecenie 19 dotyczyło wskazania społecznych i politycznych skutków gwałtownego spadku wartości matki niemieckiej w Republice Weimarskiej w 1923 roku.  

• W zadaniu 20 uczniowie, na podstawie mapy geopolitycznej, musieli udowodnić, że przedstawiony na mapie podział stref wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej był bezpośrednią realizacją tajnych zapisów paktu Hitler-Stalin. 

• Zadanie 22 wymagało analizy powojennych przesunięć granic Polski oraz wyjaśnieniu pojęcia “ziem odzyskanych”.  

• W poleceniu 23 należało zinterpretować - również korzystając z dołączonego rysunku prasowego – metody komunistycznej propagandy wymierzonej w opozycję demokratyczną i wyjaśnić, jak władze próbowały zdyskredytować tych działaczy w oczach społeczeństwa.  

• Zadanie 24 wymagało wyciągnięcia wniosków na temat powojennych zmian strukturalnych w społeczeństwie polskim.  

• Polecenie 25 polegało na wyjaśnieniu, jak autor rysunku “Upheaval” zinterpretował dynamikę i skutki wydarzeń Jesieni Ludów w 1989 roku dla stabilności radzieckiego bloku wschodniego.  

Wypracowanie  

Wypracowanie to ostatni segment egzaminu. Należało stworzyć spójną, wieloaspektową wypowiedź pisemną na jeden z poniższych tematów:  

1. “Problem krzyżacki był głównym zagadnieniem polityki władców Polski z dynastii Jagiellonów”. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji panowanie trzech wybranych władców z tej dynastii.  

2. “To polityka sąsiadów doprowadziła do upadku Rzeczypospolitej w XVIII wieku”. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekt polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy.  

3. “Blok państw komunistycznych w Europie w latach 1945–1989 nie był monolitem”. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, przedstawiając losy trzech wybranych krajów bloku wschodniego. 

Co sprawiło uczniom problem? 

Największym kłopotem dla większości uczniów były zadania z mapami. Maturzyści często poprawnie odczytywali dane z mapy, ale brakowało im szczegółowej wiedzy, co nie dziwi, gdyż uczniowie nie zdążyli przerobić w szkole jeszcze wszystkich segmentów z podstawy programowej.  

Opinie o arkuszu 

Wśród samych maturzystów zdania były podzielone. Wielu uczniów narzekało na dużą liczbę tekstów źródłowych, co przy 180 minutach wymagało dużego skupienia i szybkiego tempa pracy. Największą sympatią cieszyły się zadania ze starożytności.