Matura 2024 z języka polskiego – poziom podstawowy 

Już dziś, 7 maja, rozpoczął się maraton maturalny, który potrwa do niemal końca tego miesiąca. O godzinie 9:00 tysiące uczniów zasiadło do arkusza z języka polskiego na poziomie podstawowym. Egzamin potrwał łącznie 240 minut, a możliwa do zdobycia liczba punktów wynosiła 60. Arkusz podzielony był na trzy części: “Język polski w użyciu”, test historycznoliteracki oraz wypracowanie. Wykonując zadania, należało udowodnić, że potrafi się nie tylko czytać, ale przede wszystkim – krytycznie analizować kulturę.  

Co zawierał arkusz? 

1. Test “Język polski w użyciu”  

Ten segment sprawdzał przede wszystkim umiejętność sprawnego poruszania się po tekstach publicystycznych i popularnonaukowych. W tym roku CKE zaproponowało:  

• Tekst 1. “Zarządzanie czasem” Richard Luecke - opisywał on socjologiczny paradoks: im więcej technologii mających oszczędzać czas kupujemy, tym bardziej czujemy się przez ten czas zniewoleni.  

• Tekst 2. “Masz wrażenie, że czas płynie za szybko?” Hanna Gadomska – praca powoływała się na badania nad uważnością, udowodniając, że rutyna przyspiesza nasze życie, a nowe bodźce potrafią subiektywnie “rozciągnąć” minuty.  

Zadania dotyczące tekstów miały charakter analityczny - polegały na ocenie prawdziwości zdań, tropieniu funkcji konkretnych zabiegów językowych oraz precyzyjnym definiowaniu wniosków płynących z obu tekstów. Zwieńczeniem tego segmentu było napisanie notatki syntetyzującej na temat “człowiek wobec upływu czasu”. Należało pamiętać, aby zmieścić się w limicie 60-90 wyrazów.  

2. Test historycznoliteracki 

Moduł ten stanowił sprawdzian wiedzy z historii literatury oraz znajomości treści lektur obowiązkowych. Typy zadań były bardzo urozmaicone: 

• Zadanie 7. odnosiło się do interpretacji tekstu ikonicznego – przedstawiony został obraz “In ictu oculi” i na jego podstawie należało określić, czy jest on zgodny z wymową “Księgi Koheleta”.  

• W poleceniu 8. należało dokonać analizy porównawczej dwóch tekstów - “Mitologii” Jana Parandowskiego, która przedstawiała historię Demeter i Persefony (Kory) oraz “Tren X” Jana Kochanowskiego. Na ich podstawie należało odpowiedzieć na pytanie, czy postawa podmiotu lirycznego z trenu jest podobna do postawy Demeter.  

• Kolejne, 9. zadanie, sprawdzało znajomość pojęcia ascety i symboliki religijnej - podstawą do tego była średniowieczna “Pieśń o Rolandzie”.  

• Polecenie 10. odnosiło się do barokowego konceptu - maturzyści nie musieli znać definicji, bo została ona podana w arkuszu. Obok umieszczony był wiersz “Niestatek” Jana Andrzeja Morsztyna. Na tej podstawie należało wyjaśnić, na czym polega właśnie koncept, czyli wyszukany, rządzący konstrukcją pomysł.  

• W zadaniu 11. umieszczone były dwa punkty. Pierwszy odnosił się do tekstu Bogusława Doparta - bazując na nim trzeba było wykazać, że III część “Dziadów” to utwór o charakterze profetycznym, czyli proroczym. Oprócz tego umieszczony był fragment “Pana Tadeusza”, który należało przeanalizować pod kątem językowym.  

• Polecenie 12. kontynuowało sprawdzanie wiedzy z romantyzmu - odnosząc się do “Kordiana” trzeba było zinterpretować elementy graficzne plakatu.  

• W zadaniu 13. umieszczone zostały dwa zdania, których prawdziwość należało określić - dotyczyły one środków stylistycznych w “Potopie”.  

• Polecenie 14. sprawdzało wiedzę dotyczącą symboliki “Wesela” - należało wyjaśnić co oznaczał złoty róg.  

• Kolejne zadanie - 15. - pytało o ocenę sytuacji Polski tuż po odzyskaniu niepodległości w kontekście “Przedwiośnia” i umieszczonego fragmentu utworu “Na probostwie”.  

• Ostatnie, 16. zadanie, dotyczyło literatury wojny i okupacji. Na podstawie podanego fragmentu “Zdążyć przed Panem Bogiem” i całego reportażu Hanny Krall należało wyjaśnić, jaką rolę w powojennym życiu Marka Edelmana odgrywała pamięć o wydarzeniach na Umschlagplatzu. W odpowiedzi należało też uwzględnić tytuł reportażu.  

3. Wypracowanie 

Ostatnim etapem egzaminu było napisanie wypracowania na podstawie jednego z dwóch podanych tematów. W wypracowaniu należało rozważyć problem i przedstawić argumenty, odwołując się do utworów literackich i wybranych kontekstów. Praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów. Tematy, spośród których można było wybierać, to:  

Temat 1.: Bunt i jego konsekwencje dla człowieka. 

Temat 2.: Jak relacja z drugą osobą kształtuje człowieka? 

Co sprawiło uczniom największy problem? 

Dużym kłopotem okazało się mylenie średniowiecznych wzorców osobowych w zadaniu 9. Trudność sprawiło także zadanie 12, czyli analiza plakatu do “Kordiana”. Problematyczne powiązanie elementów graficznych – bieli stroju, dynamiki układu ciała - z konkretnymi płaszczyznami interpretacyjnymi dramatu. Dla wielu osób  

Opinie o arkuszu  

Opinie są podzielone, ale mimo wszystko przeważają zdania pozytywne. Lektury, takie jak “Pan Tadeusz”, “Dziady”, “Wesele” czy “Potop”, przez wielu były przewidywane.  Bardzo pozytywne głosy dotyczą też tematów wypowiedzi argumentacyjnej, do których można było dopasować wiele lektur.  

Wynik dla wielu maturzystów jest bardzo ważny, bo daje duże szanse w procesie rekrutacji na wiele uczelni wyższych.