Jan Kochanowski, wybór fraszek i trenów, w tym tren VII i VIII egzamin ósmoklasisty 2027

Jan Kochanowski, wybór fraszek i trenów, w tym tren VII i VIII egzamin ósmoklasisty 2027

Jan Kochanowski, wybór fraszek i trenów, w tym tren VII i VIII egzamin ósmoklasisty 2027

17.09.2026

Jan Kochanowski, wybór fraszek i trenów, w tym tren VII i VIII egzamin ósmoklasisty 2027

Przygotowując się do egzaminu ósmoklasisty, bazę wiedzy dla uczniów z tego przedmiotów stanowią między innymi lektury oraz wybrane utwory, które były omawiane na lekcjach języka polskiego w szkole podstawowej. Arkusz i odpowiedzi opublikujemy o godzinie 14:00 tutaj: egzamin ósmoklasisty 2027 język polski.

Jeżeli uczeń z wielką dokładnością i starannością przeczytał wszystkie pozycje, znajdujące się na liście dzieł obowiązkowych, nie powinien mieć problemu z zadaniami na egzaminie ósmoklasisty. Sprawdź arkusze egzamin ósmoklasisty

W przypadku tych uczniów, którzy nie zdążyli tego zrobić – dobrze sprawdzą się wszelkiego rodzaju streszczenia i opracowania tych utworów. Należy jednak pamiętać o tym, że po samodzielnym przeczytaniu lektury lub utworu, uczniowi będzie zdecydowanie łatwiej odpowiadać na pytania w trakcie egzaminu ósmoklasisty, niż gdy bazuje się np. na streszczeniu.

Wśród obowiązkowych lektur i utworów, jakie musi znać ósmoklasista, żeby zdobyć satysfakcjonujący wynik na egzaminie, znajduje się wybór fraszek i trenów, w tym obowiązkowy tren VII i VIII, Jana Kochanowskiego. Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje na temat tych utworów.

Najważniejsze treny:

Na egzamin ósmoklasisty trzeba znać obowiązkowo tylko dwa treny (oczywiście uczeń nie musi znać ich na pamięć):

  • tren VII,
  • tren VIII.

Tren Vll

W tym trenie podmiot liryczny ogląda ubranka, które zostały po zmarłej córeczce. Ojciec opisuje, jaki ból sprawia mu ich widok oraz jak bardzo tęskni za swoim ukochanym dzieckiem. Dziecięce ubranka stale przypominają autorowi jego zmarłe dziecko.

 

Tren Vlll

Pierwszy wers tego trenu jest bardzo popularny i rozpoznawalny: „Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, moja droga Orszulo, tym zniknieniem swoim” . W tym trenie ojciec porównuje dom z dzieckiem do pustego domu bez dziecka. Ten z Urszulką był radosny, pełen zabawek i śmiechu dziecka. Ten bez jego córki jest smutny i szalenie pusty. Autor kieruje ten tren do swojej zmarłej córki Urszulki.

sprawdź egzamin ósmoklasisty 2027 język polski

Dalsza część artykułu pod reklamą

Najważniejsze fraszki

Jan Kochanowski tworzył fraszki przez całe swoje życie, jednak ukazały się one tuż przed jego śmiercią. W 1584 roku. Od razu od tego momentu zyskały one popularność. We fraszkach Jana Kochanowskiego poruszane są tematy dość melancholijne, autor zastanawia się nad naturą świata, Boga oraz losu człowieka. Są one pełne powagi, głębokiej refleksji, ale także rubasznego żartu. Są także rodzajem lirycznego pamiętnika, ponieważ można w nich znaleźć wątki autobiograficzne. Są one również wyrazem poglądów poety w kwestii współczesnego świata.

Fraszka jako gatunek powinna być krótka i zwięzła, kończyć się morałem lub pointą (wyrażoną wprost lub bezpośrednio). Tematyka fraszek może być różnorodna, choć zazwyczaj dotykają one tematów błahych, to Jan Kochanowski podejmuje w nich także zagadnienia filozoficzne, obyczajowe oraz religijne.


 

Przykładowe fraszki Jana Kochanowskiego:

„Człowiek boże igrzysko”

Nie rzekł jako żyw żaden więtszej prawdy z wieka,

Jako kto nazwał bożym igrzyskiem człowieka.

Bo co kiedy tak mądrze człowiek począł sobie,

Żeby się Bóg nie musiał jego śmiać osobie?

 

On, Boga nie widziawszy, taką dumę w głowie

Uprządł sobie, że Bogu podobnym się zowie.

On miłością samego siebie zaślepiony,

Rozumie, że dla niego świat jest postawiony;

On pierwej był, niżli był; on, chocia nie będzie,

Przedsię będzie; próżno to, błaznów pełno wszędzie.


 

W tej fraszce autor podejmuje temat relacji człowieka z Bogiem. Człowiek zostaje przedstawiony we fraszce Kochanowskiego jako byt skończony, którego nie powinno się porównywać do Stwórcy. Autor zdaje się kpić z człowieka, który jest zbyt pewny siebie i dumny.


 

„O żywocie ludzkim”

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,

Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy;

Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,

Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.

 

Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,

Wszystko to minie jako polna trawa;

Naśmiawszy się nam i naszym porządkom,

Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom.


 

W tej fraszce autor podejmuje temat sensu życia. Podmiot liryczny w tym utworze zaznacza, że wszystko, co jest dla ludzi ważne – przeminie. Chodzi między innymi o urodę, moc, pieniądze, sławę.

 

„O doktorze Hiszpanie”

„Nasz dobry doktor spać się od nas bierze,

Ani chce z nami doczekać wieczerze.”

„Dajcie mu pokój! najdziem go w pościeli,

A sami przedsię bywajmy weseli!”

 

„Już po wieczerzy, pódźmy do Hiszpana!”

„Ba, wierę, pódźmy, ale nie bez dzbana.”

„Puszczaj, doktorze, towarzyszu miły!”

Doktor nie puścił, ale drzwi puściły.

„Jedna nie wadzi, daj ci Boże zdrowie!”

 

„By jeno jedna” — doktor na to powie.

Od jednej przyszło aż więc do dziewiąci,

A doktorowi mózg się we łbie mąci.

„Trudny — powiada — mój rząd z tymi pany:

Szedłem spać trzeźwo, a wstanę pijany.”

 

O ile poprzednie fraszki Jana Kochanowskiego były raczej refleksyjne, tę można zaliczyć do obyczajowych. W utworze akcja rozgrywa się na biesiadzie, a postać doktora Hiszpana występująca we fraszce jest autentyczna. Główny bohater chce iść spać, jednak biesiadnicy mu na to nie pozwalają. Włamują się do jego pokoju, a następnie częstują trunkiem i zachęcają do biesiadowania.

Dalsza część artykułu pod reklamą

Lektura w latach ubiegłych (jakie pytania itp.)

W ostatnich latach, czyli na egzaminie ósmoklasisty w roku 2019, 2020, 2021 oraz 2022 nie pojawiła się twórczość Jana Kochanowskiego. Nie oznacza to jednak, że tak samo będzie w 2027 roku. Wręcz przeciwnie – po tylu latach możliwe jest, że pojawią się fraszki lub treny jego autorstwa oraz zadania do rozwiązania właśnie na podstawie tych tekstów.

Dalsza część artykułu pod reklamą

Opinie zdających na temat lektury w latach ubiegłych

W sieci nie ma opinii uczniów na temat dzieł Jana Kochanowskiego pojawiających się na egzaminie ósmoklasisty. Warto więc zapytać starszych kolegów, jakie potencjalne zagadnienia dla nich byłyby problematyczne i właśnie je zgłębić oraz przećwiczyć.

Fraszki Jana Kochanowskiego są zazwyczaj lubiane przez uczniów, jako krótkie utwory i dość łatwe w interpretacji. Większy problem ósmoklasistom mogą sprawiać treny Jana Kochanowskiego, dlatego przed egzaminem warto poćwiczyć interpretację oraz analizę właśnie tych utworów.

Dalsza część artykułu pod reklamą

Najważniesjze symbole w utworach Jana Kochanowskiego:

  • ubranka - nieobecność Urszulki, tęsknota
  • dom - życie rodzinne i jego zmiana po śmierci dziecka
  • cisza - pustka, śmierć, samotność
  • zabawki - dzieciństwo, radość, wspomnienie
  • roślina/oliwka w „Trenie V” - młode, przedwcześnie przerwane życie
  • śmierć - przemijanie i utrata bliskiej osoby
  • polna trawa - przemijanie, nietrwałość życia
  • pieniądze - dobra materialne, które przemijają
  • sława - coś pozornie wartościowego, ale nietrwałego
  • uroda - przemijające piękno
  • łątki / mieszek - człowiek jako marionetka, zależny od losu

Dalsza część artykułu pod reklamą

Najważniejsze motywy

  1. Motyw przemijania 
  2. Motyw vanitas
  3. Motyw człowieka 
  4. Motyw Boga 
  5. Motyw biesiady 

Dalsza część artykułu pod reklamą

Co może pojawić się na egzaminie 2027

Zagadnienia, które mogą pojawić się na egzaminie ósmoklasisty w nawiązaniu do twórczości Jana Kochanowskiego:

  • Fraszki Jana Kochanowskiego – skąd się wzięła nazwa gatunku,
  • Co charakteryzuję fraszkę jako gatunek,
  • Treny – co je charakteryzuje jako gatunek,
  • Rodzaj literacki trenów Jana Kochanowskiego,
  • Z jakiej epoki pochodzą treny?
  • Definicja trenu,
  • Definicja fraszki,
  • Umiejętność analizy i interpretacji dzieł Jana Kochanowskiego,
  • Życiorys, najważniejsze zdarzenia z życia Jana Kochanowskiego w odniesieniu do jego twórczości.

Dalsza część artykułu pod reklamą

Zobacz także

Dalsza część artykułu pod reklamą

Komentarze (0)

Teraz najważniejsze

kalkulator maturalny

matura 2027

arkusze maturalne

wyniki matur 2026

rekrutacja na studia

studia

kierunki studiów

studia podyplomowe

 

Ciekawe

 


gdzie studiować

 

 

Nadchodzące wydarzenia