Funkcje językowe w tekście – co powtórzyć przed maturą z języka polskiego?

Funkcje językowe w tekście – co powtórzyć przed maturą z języka polskiego?

Funkcje językowe w tekście – co powtórzyć przed maturą z języka polskiego?

24.10.2022

Funkcje językowe w tekście – co powtórzyć przed maturą z języka polskiego?

Funkcje językowe są jednym z zagadnień omawianych w liceum na lekcjach języka polskiego. Warto więc, by uczeń naprawdę dobrze opanował to zagadnienie. W tym artykule tłumaczymy, czym są funkcje językowe i w jaki sposób odróżnić je od siebie.

Każdy maturzysta powinien posiadać wiedzę na ten temat, ponieważ może się ona okazać niezwykle cenna podczas egzaminu maturalnego z języka polskiego.

Podstawową funkcją tekstów językowych jest porozumiewanie się ludzi, czyli komunikacja. Taką funkcję nazywamy funkcją komunikatywną. Dzięki znajomości funkcji wiemy, czego oczekuje od nas nadawca, jakie uczucia chce w nas wywołać, a także, do jakiego działania pragnie nas nakłonić lub na co zwrócić naszą uwagę, jaką wiedzę przekazać.

Poniżej prezentujemy funkcje językowe w tekście i tłumaczymy, w jaki sposób można je od siebie odróżnić oraz co je charakteryzuje. Zazwyczaj teksty pełnią kilka funkcji jednocześnie, ale jedna z nich jest dominująca. 

Jak rozpoznawać funkcje językowe?

Każda wypowiedź, z którą się stykamy, jest mówiona lub pisana w określonym celu. Dlatego właśnie przy analizie różnych tekstów można się spotkać z różnymi funkcjami językowymi.

 

Najważniejsze funkcje językowe:

  • Funkcja informatywna – ma ona służyć przekazywaniu informacji.
  • Funkcja ekspresywna – jej cel to wyrażanie emocji nadawcy.
  • Funkcja impresywna – ta funkcja skupia się na odbiorcy, na przykład nakłonieniu go do podjęcia określonego działania.
  • Funkcja poetycka – ta funkcja ma na celu wywołanie doznań estetycznych u odbiorcy, jest charakterystyczna dla stylu artystycznego.
  • Funkcja magiczna – ta funkcja pojawia się zazwyczaj w zaklęciach, przekleństwach czy czarach.
  • Funkcja stanowiąca – ta funkcja może zmieniać rzeczywistość.
  • Funkcja metajęzykowa – występuje w momencie, gdy przy pomocy języka mówimy o języku.
  • Funkcja fatyczna – celem tej funkcji jest podtrzymywanie rozmowy.

 

Funkcja informatywna

Funkcja informatywna ma służyć przekazywaniu informacji. Tej funkcji używa się najczęściej, gdy przekazywany komunikat jest obiektywny i pozbawiony zabarwienia emocjonalnego. Dominują w niej zdania oznajmujące, np. Jest godzina piętnasta.

 

Funkcja ekspresywna

Funkcję ekspresywną może dostrzec wszędzie tam, gdzie dominują emocje. Taka wypowiedź ma najczęściej subiektywny charakter - nadawca odnosi się do jakiejś rzeczy, o której mówi. Nadawca najczęściej posługuje się zaimkami osobowymi oraz wykrzyknieniami. Przykład: Myślę, że to, co zrobiłaś, było niesamowite!

 

Funkcja impresywna

Funkcja impresywna określana jest także jako funkcja nakłaniająca. Ten rodzaj funkcji występuje w tekście zazwyczaj w sytuacji, gdy nadawca chce przekonać do czegoś odbiorcę, na przykład zmienić jego poglądy w jakiejś kwestii. Ten rodzaj funkcji często występuje razem z funkcją informatywną.


 

Funkcja poetycka

Funkcja poetycka ma wzbudzić emocje, jej celem jest wzruszenie. Odbiorca ma zwracać uwagę nie tylko na treść, ale także formę tekstu. Funkcję tę charakteryzuje obecność środków stylistycznych (na przykład metafora, porównanie).

 

Funkcja fatyczna

Funkcja fatyczna ma na celu nawiązanie i utrzymanie kontaktu. Dzięki niej tekst upodabnia się do rozmowy. Informuje ona o relacjach między nadawcą,a odbiorcą. Jej rolą jest nawiązanie lub podtrzymanie rozmowy. Dominują w niej pytania lub wykrzyknienia.

 

Funkcja magiczna

Funkcja fatyczna posiada niezwykłą “zdolność” kreowania i zmieniania rzeczywistości. Występują w niej zaklęcia, życzenia, przekleństwa (nie wulgaryzmy, ale wyrażanie złej intencji).

 

Funkcja stanowiąca

Funkcja stanowiąca ma moc stanowienia, oznacza to, że poprzez słowa potrafi zmieniać rzeczywistość. Podobnie jak funkcja magiczna ma ona za zadanie kreować rzeczywistość. Dominuje (tak jak funkcja magiczna) we wszelkiego rodzaju zaklęciach, przekleństwach i życzeniach.

 

Funkcje językowe w procesie porozumiewania się

Funkcje językowe są ściśle związane z całym procesem porozumiewania się. Żeby mógł on przebiec bez problemu, muszą zostać spełnione pewne warunki, między innymi: nadawca musi nadać komunikat, a odbiorca - dostrzec go. Co więcej, między nadawcą a odbiorcą musi być kontakt. Dodatkowo zarówno odbiorca, jak i nadawca muszą porozumiewać się tym samym kodem językowym. Na koniec - odbiorca i nadawca muszą znać kontekst wypowiedzi.

 

Podstawowe funkcje wypowiedzi

  • porozumiewanie się z odbiorcą (na przykład podawanie informacji o świecie lub o sobie),
  • nakłanianie odbiorcy w różny sposób do określonych działań lub postaw,
  • wyrażanie emocji i uczuć,
  • zwracanie uwagi odbiorcy na tekst, w tym jego estetyczne cechy.

Poćwicz funkcje językowe przed egzaminem maturalnym

Przed egzaminem maturalnym z języka polskiego warto sprawdzić swoją wiedzę i poćwiczyć funkcje językowe. Możecie zacząć od małego ćwiczenia i określić funkcje językowe w jakimś tekście, który akurat macie pod ręką.

Przytoczone wyżej informacje powinny być dla ciebie pomocą podczas przygotowań do matury z języka polskiego. Liczy się jednak nie tylko wiedza teoretyczna, ale również umiejętność wykorzystania jej w praktyce.

Możesz ćwiczyć niemal ciągle, wyszukując poszczególne funkcje językowe w treściach, które cię otaczają, na przykład telewizji, gazetach, a nawet podczas przeglądania internetu.

Pamiętaj również, że trening czyni mistrza, a wysiłek, który teraz włożysz w ćwiczenie swoich umiejętności z pewnością zaprocentuje dobrym wynikiem z egzaminu maturalnego, co w konsekwencji zwiększy twoje szanse dostania się na wymarzony kierunek studiów.

 

Zobacz także

wszystko o maturze

matura z języka polskiego - poziom podstawowy

matura z języka polskiego - poziom rozszerzony

matura ustna z języka polskiego

harmonogram matur

 

Komentarze (0)

Popularne

studia

matura 2023

 

 

Teraz najważniejsze

matura 2023

zmiany na maturze 2023

arkusze maturalne

wyniki matur 2022

rekrutacja na studia

studia

kierunki studiów

studia podyplomowe

 

Ciekawe

 


gdzie studiować

 

 

Nadchodzące wydarzenia

  • ulica Rzemieślnicza 5, 81-855 Sopot https://www.google.com/maps/embed/v1/place?q=sopocka%20szko%C5%82a%20wy%C5%BCsza https://www.otouczelnie.pl/assets/uploads/uczelnia/59f1e-sans-sopot.jpg Sopocka Akademia Nauk Stosowanych
  • Wydział Nauk Społecznych, Wydział Humanistyczny, Wydział Teologiczny oraz Wydział Prawa i Administracji UŚ https://www.google.com/maps/embed/v1/place?q=place_id:ChIJq50dkTbOFkcR6qGXE6SyeGo https://www.otouczelnie.pl/assets/uploads/uczelnia/397da-US-Katowice.jpg Uniwersytet Śląski w Katowicach
  • ul. Kowalska 5 20-115 Lublin https://www.google.com/maps/embed/v1/place?q=place_id:ChIJ73HP7UFXIkcR6V4MugltyWs https://www.otouczelnie.pl/assets/uploads/uczelnia/9778e-collegium-humanum.jpg Collegium Humanum - Szkoła Główna Menedżerska (filia w Lublinie)
  • ul. gen. Sylwestra Kaliskiego 2, 00 – 908 Warszawa 46 https://www.google.com/maps/embed/v1/place?q=place_id:ChIJ8WBAKPfKHkcRBWVI4EFdjeM https://www.otouczelnie.pl/assets/uploads/uczelnia/113ce-wat.jpg Wojskowa Akademia Techniczna w Warszawie
  • Uniwersytet Zielonogórski, Kampus A, budynek A-29, ul. prof. Z. Szafrana 4a, Zielona Góra https://www.google.com/maps/embed/v1/place?q=uniwersytet%20zielonog%C3%B3rski https://www.otouczelnie.pl/assets/uploads/uczelnia/acf58-uniwersytet-zielona-gora.jpg Uniwersytet Zielonogórski
  • Wrocław https://www.google.com/maps/embed/v1/place?q=place_id:ChIJuZqGraPpD0cRMBocD0T8VY8 https://www.otouczelnie.pl/assets/uploads/uczelnia/d8caa-awl-wroclaw.jpg Akademia Wojsk Lądowych imienia generała Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu